Veranderingen in het recente verleden
De dikte van het ijs op centraal Groenland is in de periode van 1993 tot 2003 toegenomen door een toename van de hoeveelheid neerslag (Johannessen et al 2005). Echter, dit werd (en wordt) tenietgedaan door een toename van het smelten in de kustgebieden waardoor de hoeveelheid ijs op Groenland zeer waarschijnlijk netto is afgenomen [Shepherd and Wingham 2007]. Precieze getallen zijn lastig te geven door een gebrek aan voldoende metingen in de ruimte en in de tijd en een gebrek aan uniformiteit in meetmethodes. De beste schattingen lopen uiteen van 50 miljard tot 100 miljard ton ijs dat ieder jaar is gesmolten in de eerder genoemde periode Dit komt overeen met een zeespiegelstijging van 0.14 tot 0.28 mm per jaar (IPCC, 2007, WG1, Technical Summary).

 

Voor de periode van 1961 tot 2003 wordt de gemiddelde jaarlijkse bijdrage van Groenland aan de zeespiegelstijging kleiner geschat. De bandbreedte loopt van een groei van de hoeveelheid ijs met 25 miljard ton per jaar tot een afname van 60 miljard ton per jaar, of van een zeespiegeldaling van 0.07 mm/jaar tot een zeespiegelstijging van 0.17 mm/jaar (IPCC, 2007, WG1, Technical Summary).

 

Perspectief voor de Groenlandse ijskap
De processen die ten grondslag liggen aan de versnelde stroming en afkalving van het ijs aan de randen van de Groenlandse (en West Antarctische) ijskap die de laatste jaren is waargenomen worden niet goed begrepen. Ze zijn wel van groot belang om een uitspraak te kunnen doen over de bijdrage van deze gebieden aan de toekomstige zeespiegelstijging.

 

Voor wat betreft de toekomst: de kans is groot dat het voor het einde van deze eeuw op Groenland net zo warm is, en daarna zeer waarschijnlijk warmer, dan tijdens het vorige interglaciaal (ongeveer 120.000 jaar geleden). Uit geboorde ijskernen blijkt dat Groenland toen ongeveer voor de helft ijsvrij moet zijn geweest en er zijn aanwijzingen dat de zeespiegel 4 tot 6 meter hoger stond dan nu, waarvan tot 4 meter afkomstig zou kunnen zijn geweest van Groenland (Overpeck et al, 2006 en Otto-Bliesner et. al, 2006). Belangrijk is hierbij op te merken dat over de inkrimping van het Groenlandse ijs in het laatste interglaciaal nog steeds een levendige wetenschappelijke discussie wordt gevoerd en dat lang niet alle wetenschappers deze cijfers onderschrijven. De kans is niettemin reëel dat op termijn een groot deel van de Groenlandse ijskap zal afsmelten.

 

Berekeningen met computermodellen geven aan dat dit een langzaam proces is wat enkele duizenden jaren gaat duren. Echter, de recent waargenomen versnelling van het afsmelten van de ijskap aan de randen heeft een belangrijke beperking van de huidige generatie computermodellen blootgelegd: de processen die deze toename kunnen veroorzaken  (met name het effect van doorsijpelend smeltwater op de stroomsnelheid van het ijs) ontbreken nog in de modellen. Dit is een belangrijke, maar vooralsnog moeilijk oplosbare tekortkoming. De gevoeligheid van de ijskappen voor opwarming van de atmosfeer kan daarom groter zijn dan tot nu toe gedacht (IPCC 2007). Wanneer de recent waargenomen versnelde afname van het ijsvolume wordt geëxtrapoleerd met de verwachte temperatuurstijging in 2100 bedraagt de bijdrage van Groenland aan de zeespiegelstijging ongeveer 10 tot 20 centimeter. Op dit moment is niet in te schatten hoe groot de kans is dat de trend inderdaad doorzet (IPCC 2007), en de uiteindelijke bijdrage kan zowel hoger als lager uitvallen.

 

Laatste update: 04 oktober 2007

Meer lezen:

 

 

Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), Working Group 1, 2007, Technical Summary (TS).

 

Shepherd, A. and D. Wingham, Recent sea-level contributions of the Antarctic and Greenland Ice Sheets, Science 315,  pp.1529-1532, 2007.